Natuur in Waddenland

Vorming van het landschap

Het kleilandschap van de regio Waddenland is ontstaan door vrij spel van zee en wind en is vervolgens door de mens in cultuur gebracht.

Waddenzee, Lauwerszee en Lauwersmeer

Het einde van de laatste ijstijd (8000-9000 v CHr.) deed de ijskappen smelten en de zeespiegel stijgen. De Noordzee liep vol. De toenmalige duinenrij, ten noorden van onze huidige eilanden werd doorbroken, de Waddenzee ontstaat. Door opslibbing en afslag wordt klei afgezet, waardoor kwelderwallen gevormd worden, die zodra ze hoog genoeg waren, geschikt  zijn voor bewoning (rond 500 v Chr.). Ook op de flanken van de trechtervormige zeeboezem van de Hunze die vanuit het noorden diep landinwaarts dringt ontstaan nederzettingen. Uiteindelijk slipt de Hunze dicht, de afwatering verplaatst zich westwaarts, waar door zeespiegelstijging de Lauwerszee ontstond, het huidige Lauwersmeer.

Wonen op wierden

De bewoners hogen hun nederzettingen op tot wierden om hun have voldoende bescherming te bieden tegen stormvloeden. De aanleg van wierden kan beschouwd worden als de eerste fase in de strijd tegen de zee. Tot 1200 werkt het wierdensysteem, na 1200 wordt het poldersysteem geïntroduceerd. Hiertoe gaat men over tot systematische dijkenaanleg om jonge, vruchtbare zeeklei toe te kunnen voegen aan het areaal aan landbouwgronden teneinde een grotere gemeenschap te kunnen voeden.

Kwelders en polders

Kloosterlingen in het gebied beschikken over de meeste kennis ten aanzien van dijkenaanleg en het afvoeren van overtollig water. Zij nemen het voortouw met het aanleggen van maren en uitwateringssluizen, de zogenaamd zijlen. Het continue proces van opslibbing en inpoldering heeft geresulteerd ineen reeks zeer vruchtbare kustpolders waar dijken nog altijd het beeld bepalen. Ook aan de zuidkant vindt inpoldering plaats door bedijking en ontginning van de Reitdieppolders. Dit proces wordt vergemakkelijkt door de afsluiting van het Reitdiep in 1876. De volgende, en voorlopig laatste stap in het proces van inpoldering wordt gezet in 1969 met de afsluiting van de Lauwerszee.

Zelf op ontdekkingstocht

In Museum Wierdenland te Ezinge, het Visserijmuseum te Zoutkamp en het informatiecentrum Buitenplaats Noordkust te Pieterburen wordt op boeiende wijze de ontstaansgeschiedenis van Waddenland verteld en tentoongesteld.

Deel deze pagina