Wierdenlandschap

Het Wierdenlandschap

Wierden zijn prominent aanwezig binnen het cultuurlandschap van Waddenland. De karakteristieke hooggelegen wierdendorpen steken af tegen de typisch Groningse ‘hoge luchten’. 

Hoog en droog wonen

Wierden zijn woonheuvels die de mens opwierp in onbedijkte gebieden om zich te beschermen tegen het water. Vanaf ongeveer 500 v Chr. gingen mensen op de kwelders langs de kusten van Groningen en Friesland op die kunstmatige heuvels wonen. De verspreiding van de nederzettingen concentreren zich tot groepjes van huiswierden of tot heuse dorpswierden. Prachtige voorbeelden van wierdendorpen zijn Ezinge, Garnwerd, Eenrum, Mensingeweer, Groot Maarslag en Vierhuizen.

De wierden liggen meestal aan de rand van een zeeboezem of een getijdengeul, mogelijk vanwege de visserij. Daarnaast leven de bewoners van de jacht en de veehouderij. De flanken van de wierden blijven buiten bereik van het zoute water en worden gebruikt voor akkerbouw of tuinbouw. De lager gelegen delen zijn weide- en hooilanden. Wanneer het water rondom de wierde door overstromingen zout is geworden drinkt het vee uit de ‘dobbe’ gelegen óp de wierde.

Bedijkingen hebben er na 1200 voor gezorgd dat bewoning op de wierde niet meer nodig is. 

Professor van Giffen en de afgraving van de wierde Ezinge

Boerderijen situeren zich nu in de lager gelegen delen, vlakbij hun graslanden.Tussen ongeveer 1850 en 1950 zijn veel wierden deels afgegraven om de grond als meststof te kunnen verkopen. Talloze archeologische vondsten kwamen daarbij tevoorschijn, zoals potten en objecten van aardewerk, benen werktuigen, bronzen beeldjes en runenhoutjes. 

De terpen kregen toen internationale bekendheid. Professor Van Giffen heeft bij opgraving van de wierde van Ezinge uitgebreid archeologisch onderzoek verricht. Hij legde met  in de jaren 20 en 30 als eerste de structuur van een dorp door de eeuwen heen in zijn geheel bloot. In Museum Wierdenland in Ezinge is informatie te vinden over zijn opgravingen aldaar, de wijze waarop de opgravingen tot stand zijn gekomen en het door Van Giffen blootgelegde paardengraf.

Deel deze pagina